Buluş , teknoloji alanındaki belirli bir sorunun çözümü olarak tanımlanır. Buluş kavramı, patent hukukunun temelini oluşturur.

Buluşlar; buluş yapma faaliyetini özendirmek, sanayiye uygulanması ile teknik, ekonomik ve sosyal ilerlemenin gerçekleştirilmesini sağlamak için patent veya faydalı model belgesi verilerek korunur.

Patent ; bir buluş için buluş sahibine verilen bir patent, sınai mülkiyet haklarından biri olup, buluş sahibinin izni olmadan başkalarının buluşu üretmesini, kullanmasını veya satmasını belirli bir süre boyunca engelleme hakkı vermektedir.

Faydalı model belgesi verilmesi işlemleri, patent verilmesine oranla, hem zaman hem de masraf açısından daha elverişlidir. Faydalı model koruması elde etme işlemlerinin basit ve ucuz olmasının, özellikle küçük ve orta ölçekli sanayicilerimizin ve araştırma kuruluşlarımızın buluş yapmalarını ve bunları sanayiye uygulamalarını özendireceği düşünülmüştür.

İncelemesiz Patent ; Ülkemizde mali kaynakları kısıtlı olan buluş sahiplerine ucuz, süratli ancak süresi nispeten kısıtlı 7 yıllık bir koruma sağlamaktadır. Bu sürenin bitiminden önce inceleme talebinde bulunulabilir. Ve sonucu olumlu olursa, başvuru tarihinden itibaren 20 yıl süreli incelemeli patent verilir.

İncelemeli Patent ; İşlemler daha uzun sürmekte, ancak incelemeli patent, başvurunun patentlenebilirlik kriterlerine (yenilik, buluş basamağı, sanayiye uygulanabilirlik) sahip olup olmadığını gösteren bir inceleme raporuna dayanarak verildiği için daha sağlam ve daha uzun bir koruma elde edilmektedir. İncelemeli patent 20 yıl koruma sağlar. Koruma süresi uzatılamaz.

Faydalı Model sisteminde; araştırma ve inceleme işlemleri bulunmamaktadır. Diğer sistemlere göre daha kısa sürede belge alınabilmektedir. Ancak, başvuru sahibinin talebi üzerine faydalı model başvuruları için de araştırma raporu düzenlenir. Bu sistemde başvuru yayınlandıktan itibaren üç ay içinde üçüncü kişiler itiraz edebilirler. İtirazlar başvuru sahibine bildirilir. Başvuru sahibi karşı görüşlerini bildirebilir ya da istemlerde değişiklik yapabilir ya da itiraza rağmen belge talep edebilir. Faydalı Model 10 yıl koruma sağlar. Koruma süresi uzatılamaz.

Patent ve faydalı model arasındaki farklar ;

* Başvuru sahibi talep ederse yapılabilir.